काठमाडाैँ । दक्षिणपूर्वी एसियाली राष्ट्रहरूको संगठन (आसियान) र बंगालको खाडी बहुक्षेत्रीय प्राविधिक तथा आर्थिक सहयोगका लागि पहल (बिमस्टेक) का देशहरूका अनुसन्धानकर्ता तथा विज्ञहरू यस हप्ता जाकार्तामा कृषि रूपान्तरण र बजार एकीकरण सम्बन्धी क्षेत्रीय नीति गोष्ठीका लागि भेला भएका छन् । 

यस कार्यक्रमले “आसियान र बिमस्टेक देशहरूमा खाद्य प्रणाली रूपान्तरणमा समावेशीता, दिगोपना र दक्षता सुनिश्चित गर्ने शीर्षकको नयाँ क्षेत्रीय पहलको औपचारिक रूपमा शुभारम्भ गरेको छ । पहलको उद्देश्य आसियान र बिमस्टेकका देशहरूलाई समावेशी, जलवायु–प्रतिरोधी र बजार–एकीकृत खाद्य प्रणाली निर्माण गर्ने नीतिहरू तर्जुमा गर्न र कार्यान्वयन गर्न मद्दत गर्नु हो । 
 

यसले बंगलादेश, भुटान, भारत, नेपाल, फिलिपिन्स, थाइल्याण्ड र भियतनाम लगायतका चयन गरिएका देशहरूमा थप कुशल र न्यायपूर्ण कृषि–खाद्य बजारहरू प्रवद्र्धन गर्न संरचनात्मक र संस्थागत सुधारहरूमा ध्यान केन्द्रित गर्नेछ ।  किसानको आम्दानी बढाउन, खाद्य तथा पोषण सुरक्षा सुदृढ गर्न र जलवायु–प्रतिरोधी मूल्य श्रृंखलाहरू निर्माण गर्न । समावेशीता, दिगोपना र दक्षता मा गहिरो रूपमा आधारित हुनु, जसले साना किसानहरू, विशेष गरी महिला र सीमान्तकृत समूहहरूलाई सशक्त बनाउने र बलियो बनाउने लक्ष्य राखेको छ ।

नीति सल्लाहकार र विश्लेषकहरूको सञ्जाललाई दीर्घकालीन नीति संवाद र प्राविधिक आदानप्रदानको लागि एक मञ्चको रूपमा संस्थागत गर्न । उपक्षेत्रीय मञ्चको रूपमा सुरु भएको अब क्षेत्रभरि प्रमाणमा आधारित नीतिलाई समर्थन गर्ने एउटा बलियो, बहुदेशीय संयन्त्र बन्दैछ, जसको ध्यान यसको पहुँच विस्तार गर्न र दीर्घकालीन दिगोपना सुनिश्चित गर्नमा छ । 

मूल्य श्रृंखलाहरू रूपान्तरण गर्न र क्षेत्रीय बजार एकीकरणलाई गहिरो बनाउन दक्षिण–दक्षिण सहयोगको दृष्टिकोण अपनाउनु, जसमा समावेशी वृद्धि र जलवायु लचिलोपनमा जोड दिइनेछ । साना किसान, महिला र युवालाई यसको रूपान्तरण एजेन्डाको केन्द्रमा राख्नु । आसियानका महासचिव महामहिम डा. काओ किम होर्नले सीमापार सहयोगको महत्त्वमा जोड दिँदै भने, “क्षेत्रीय सहयोग – साझा मूल्यमान्यता, आपसी सम्मान र दिगोपनामा आधारित – खाद्य र कृषिमा तत्काल र दीर्घकालीन दुवै चुनौतीहरूलाई सम्बोधन गर्न आवश्यक छ ।

जस्ता पहलहरू यस रूपान्तरणलाई समर्थन गर्न समयसापेक्ष र महत्त्वपूर्ण छन् । यस भावनालाई प्रतिध्वनित गर्दै, बिमस्टेकका महासचिव महामहिम इन्द्र मणि पाण्डेले “किसानको आम्दानी बढाउन, खाद्य तथा पोषण सुरक्षा सुदृढ गर्न र जलवायु–प्रतिरोधी मूल्य श्रृंखलाहरू निर्माण गर्न“ सामूहिक प्रयासहरूमा पहलको महत्त्वलाई प्रकाश पारे । 

इफाडको एसिया तथा प्रशान्त डिभिजनका क्षेत्रीय निर्देशक डा. रीहाना रजाले जस्ता क्षेत्रीय रूपमा स्थापित मञ्चहरूको महत्त्वमा जोड दिँदै भने,“आसियान र बिमस्टेक जस्ता क्षेत्रीय मञ्चहरूले जहाँ सबैभन्दा बढी प्रभाव पार्न सकिन्छ, त्यहाँ पहुँच, सम्बन्ध र नीतिगत प्रभाव ल्याउँछन् ।

यो अनुदानले देशहरूलाई एकसाथ ल्याउँछ, प्राविधिक क्षमता निर्माण गर्छ, र परियोजनाको जीवनचक्रभन्दा पर पनि टिक्ने नीतिगत समाधानहरू स्थापित गर्छ । संग, उपक्षेत्रीय मञ्चको रूपमा सुरु भएको कुरा अब क्षेत्रभरि प्रमाणमा आधारित नीतिलाई समर्थन गर्ने एउटा बलियो, बहुदेशीय संयन्त्र बन्दैछ । यस अर्को चरणमा, हामीको पहुँच विस्तार गर्न र यसको दीर्घकालीन दिगोपना सुनिश्चित गर्न दुवैमा केन्द्रित छौँ ।  

सेर्काका निर्देशक डा. मर्सिडिता सोम्बिलाले भने , “कृषि र खाद्य प्रणालीलाई रूपान्तरण गर्दा साना किसान, महिला र सीमान्तकृत समूहहरूको आवाज सुनिन्छ, उनीहरूका आवश्यकताहरू पूरा हुन्छन्, र उनीहरूलाई फस्टाउन आवश्यक सहयोग प्राप्त हुन्छ भन्ने सुनिश्चित गर्नु हाम्रो साझा जिम्मेवारी हो ।